TRABZON, ÇAYKARA VE DERNEKPAZARI EFSANELERİ ARAŞTIRMASI

Yaptığım araştırmada Trabzon Efsaneleri üzerine ilmi manada çalışma yapılmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı kendi kültürümüzü gelecek kuşaklara aktarabilmektir. Yöredeki insanların ağzından bire bir dinleyerek düzenlemeye getirmektir.

Halk edebiyatımızın anlatmaya dayalı türlerinden birisi olan efsaneler; belirli şahıs, yer ve olaylar hakkında anlatılan, olağanüstü motifler içerdiği halde inandırıcılık vasfı bulunan, belirli bir şekli olmayan hikâyelerdir.

Efsanelerle ilgili çalışmalar Avrupa’da 19. Yüzyılın başlarında görülmeye başlamıştır. Anadolu’da maalesef, o kadar eskiye dayalı değildir. Efsaneler bulundukları bölgelerin yaşam şeklini , inandıkları kültürün , dillerini duygu ve düşüncelerinin yansıma kaynağı olarak gelecek kuşaklara , nesilden nesile aktarılarak günümüze gelmiş olan sözlü edebiyat türüdür. Tanımdan anlaşılacağı üzere, sözlü edebiyat ürünü olan efsanelerin kaynağı belli değildir ve dilden dile aktarılarak , insanlardan dinlenerek bugünden bugüne aktarılmıştır. Efsanelerin en belirgin özelliği, kurmaca olmaları ve gerçek dışı konu ve kişileri içermelidir. Bulundukları topraklarda yoğrulmuş olan bu edebî tür toplumumuzun kültürel yelpazesindeki renklerden birini yansıtması bakımından önemli bir kültürel miras özelliği de göstermektedir. Halk arasında olağan ve olağanüstü birçok olaya farklı anlamlar yüklenmiş çeşitli söylentiler halinde halk arasında anlatılagelmiştir. Sözlü edebiyat açısından eskimemiş olan bu topraklarda daha önce efsaneler üzerine bilimsel bir çalışma yapılmaması ve bu ürünlerin bir sonraki kuşaklara aktırılmadan kaybolma riskinin olmasından dolayı bu çalışma yapılmıştır. Trabzon yöresi ile ilgili efsaneler derlenerek kayıt altına alınıp kaybolması önlenerek, gelecek kuşaklara bu kültürel mirasın aktarılması amaçlanmıştır.

Trabzon efsaneleri üzerine yaptığım çalışmanın derleme sahası Çaykara ve Dernekpazarı’dır.

Sonuç olarak Türk kültüründe , kulaktan kulağa yayılmış olan birçok efsane vardır. Bu efsanelerin bazıları zaman içerisinde unutulsa da birçoğu günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Bende yöremizin insanlarıyla bire bir konuşarak onlardan bildikleri efsaneleri dinledim. Bu yaptığım çalışmanın amacı kendi yöremizdeki insanları bilinçlendirmek , gelecek kuşaklara aktarmaktır.

Bir sonraki  yazımda yaptığım röportajda dinlediğim efsaneleri anlatacağım.

Saygılarımla

AYŞENUR GENÇ